Yangın, deprem, patlama, kimyasal madde yayılımı, elektrik kaynaklı olaylar veya başka bir acil durum meydana geldiğinde işletmelerin müdahale için dakikaları, bazen ise yalnızca saniyeleri vardır.

Bu nedenle acil durum planı, denetim sırasında gösterilecek bir dosyadan ibaret değildir. Çalışanların nasıl tahliye edileceğini, kimlerin hangi görevleri üstleneceğini, hangi ekipmanların kullanılacağını ve dış acil yardım birimleri gelene kadar olayın nasıl yönetileceğini belirleyen temel bir iş sağlığı ve güvenliği aracıdır.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işverenlerin acil durumları önceden değerlendirmesi, çalışanları etkileyebilecek durumları belirlemesi, gerekli tedbirleri alması ve acil durum planlarını hazırlaması gerekir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da acil durum planı hazırlanmasını işverenlerin temel İSG yükümlülükleri arasında saymaktadır.

1. Hukuki Yaptırımlarla Karşılaşabilirsiniz

Acil durum planının hazırlanmaması, yalnızca işletme içi bir eksiklik değildir; İSG mevzuatına aykırılık anlamına gelir.

6331 sayılı Kanun’un acil durumlara ilişkin hükümleri kapsamında işverenin;

• muhtemel acil durumları belirlemesi,
• önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alması,
• yangınla mücadele ve ilk yardım organizasyonunu oluşturması,
• tahliye yöntemlerini belirlemesi,
• görevlendirilecek çalışanları belirlemesi

gerekmektedir.

Mevzuata aykırılık halinde idari yaptırımlar gündeme gelebilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 6331 sayılı Kanun kapsamında 2026 yılında uygulanacak idari para cezalarını ayrıca yayımlamaktadır.

Ancak işletme açısından asıl risk, çoğu zaman yalnızca uygulanabilecek idari para cezası değildir.

Bir iş kazası veya yangın sonrasında acil durum hazırlıklarının yapılmadığının ortaya çıkması çok daha ciddi hukuki sonuçlara yol açabilir.

2. Tahliye Sırasında Kaos Yaşanabilir

Acil durumda çalışanların ilk sorusu genellikle şudur:

“Şimdi ne yapacağız?”

Bu sorunun cevabı olay meydana gelmeden önce belirlenmemişse panik başlayabilir.

Acil çıkışların bilinmemesi, çalışanların farklı yönlere hareket etmesi, asansör kullanılması, yanlış toplanma alanına gidilmesi veya çalışanların içeride kalan kişileri kontrolsüz şekilde kurtarmaya çalışması ikinci kazalara neden olabilir.

İyi hazırlanmış bir acil durum planında;

kaçış yolları, acil çıkışlar, toplanma alanları, çalışanların görevleri ve tahliye yöntemleri önceden belirlenir.

Böylece acil durumda karar vermeye çalışmak yerine önceden belirlenmiş prosedür uygulanır.

3. Yangın veya Patlama Kontrol Edilemeden Büyüyebilir

İşyerlerinde yangın yalnızca açık alev nedeniyle ortaya çıkmaz.

Elektrik tesisatları, kaynak ve kesme işleri, yanıcı malzemeler, LPG tüpleri, kimyasallar, makinelerin aşırı ısınması ve uygunsuz atık depolama gibi birçok unsur yangına neden olabilir.

Acil durum planı hazırlanırken işletmenin risk değerlendirmesi dikkate alınmalı; yangın, patlama ve tehlikeli kimyasallardan kaynaklanabilecek olaylar özel olarak değerlendirilmelidir. Bakanlık rehberi de acil durum planını risk değerlendirmesinin bir çıktısı olarak tanımlamaktadır.

Yangını kimin bildireceği, kimin enerji kaynaklarını güvenli biçimde keseceği, yangın söndürme ekiplerinin nasıl hareket edeceği belli değilse küçük bir olay dakikalar içinde işletmenin tamamını etkileyebilir.

4. Çalışanların Can Güvenliği Tehlikeye Girer

Bir acil durum planının temel amacı evrak tamamlamak değil, insan hayatını korumaktır.

Plan bulunmayan veya yalnızca dosyada bulunan işletmelerde çalışanlar;

• hangi çıkışı kullanacağını,
• nerede toplanacağını,
• yangında nasıl davranacağını,
• kimyasal sızıntıda bölgeden nasıl uzaklaşacağını,
• yaralı bir çalışana nasıl yardım edileceğini,
• kimi bilgilendirmesi gerektiğini

bilmeyebilir.

Özellikle yangın, patlama, deprem ve kimyasal yayılım gibi olaylarda yanlış müdahale, ilk olaydan daha ağır sonuçlar doğurabilir.

5. İşletme Uzun Süre Faaliyet Dışı Kalabilir

Acil durumlar yalnızca çalışanları değil, işletmenin devamlılığını da etkiler.

Bir yangın veya patlama sonucunda;

makineler, elektrik altyapısı, üretim hatları, hammaddeler, depolar, bilgi sistemleri ve bina bölümleri zarar görebilir.

Üretimin durması, siparişlerin gecikmesi ve müşterilere karşı yükümlülüklerin yerine getirilememesi ciddi ekonomik kayıplara yol açabilir.

Bakanlığın acil durum planı rehberlerinde planlamanın amaçları arasında acil durumun etkilerinin sınırlandırılması ve işletmenin normal çalışma düzenine mümkün olan en hızlı şekilde dönebilmesi de yer almaktadır.

6. Müdahale Ekiplerinin Çalışması Zorlaşır

İtfaiye, AFAD, 112 veya diğer acil yardım birimleri işletmeye ulaştığında işyerini çalışanlar kadar iyi tanımaz.

Acil durum organizasyonu hazırlanmış bir işletmede;

• tehlikeli kimyasalların bulunduğu alanlar,
• LPG ve yakıt depoları,
• elektrik ana kesicileri,
• yangın ekipmanları,
• giriş-çıkış noktaları,
• çalışanların toplanma alanları

önceden belirlenmiştir.

Bu bilgiler profesyonel müdahale ekiplerinin daha hızlı ve güvenli çalışmasını sağlar.

Plansız bir işyerinde ise değerli dakikalar bilgi toplamaya harcanabilir.

7. Tatbikat Yapılmadığında Planın Çalışıp Çalışmadığı Bilinemez

Bir acil durum planının hazırlanması tek başına yeterli değildir.

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik kapsamında süreç; acil durumların belirlenmesi, tedbirlerin oluşturulması, görevlendirmeler, müdahale ve tahliye yöntemleri, dokümantasyon, tatbikat ve planın yenilenmesini kapsar.

Tatbikat yapılmadığında;

kapının gerçekten açılıp açılmadığı, tahliye süresinin yeterli olup olmadığı, çalışanların toplanma alanını bilip bilmediği veya ekipler arasındaki iletişimin çalışıp çalışmadığı ancak gerçek olay sırasında öğrenilebilir.

Bu ise yapılabilecek en pahalı testtir.

Acil Durum Planında Neler Bulunmalıdır?

İşyerinin özelliklerine göre hazırlanacak planın kapsamı değişmekle birlikte temel olarak işyeri bilgileri, belirlenen acil durumlar, toplanma alanı, işletmeyi dışarıdan etkileyebilecek riskler, önleyici ve sınırlandırıcı tedbirler, görevli ekipler, tahliye ve müdahale yöntemleri ile krokileri içermesi gerekir. Bakanlığın güncel Acil Durum Planı Hazırlama Rehberi bu yapı için örnek form da sunmaktadır.

Acil Durum Gelmeden Hazırlanın

Acil durum planı hazırlamak, “bir şey olursa ne yaparız?” sorusunu olay meydana gelmeden cevaplamaktır.

Yangın başladıktan sonra yangın ekibi oluşturulmaz.
Deprem sırasında toplanma alanı belirlenmez.
Kimyasal dökülmeden sonra müdahale prosedürü yazılmaz.

Bütün bunların önceden planlanması gerekir.

Güneykent OSGB ile İşyerinizi Acil Durumlara Hazırlayın

Güneykent İş Sağlığı ve Güvenliği OSGB olarak işletmelerin faaliyet alanı, tehlike sınıfı, çalışan sayısı ve saha koşulları dikkate alınarak;

acil durum planlarının hazırlanması, risklerin belirlenmesi, tahliye organizasyonu, acil durum ekiplerinin yapılandırılması ve tatbikat süreçlerinin planlanması konularında profesyonel destek sağlıyoruz.

Acil durumları önceden tahmin edemeyebilirsiniz; ancak işletmenizi onlara hazırlayabilirsiniz.

Güneykent OSGB
📞 0342 502 55 21
🌐 www.guneykentosgb.com
📧 info@guneykentosgb.com